Update: nieuwe wetenschappelijke studies over straling en de gevolgen ervan op ons lichaam

Zoals ik eerder meldde:
J.M. Moskovitz upload elke maand de nieuwe studies over EMF in zijn file.
Ik pluis ze niet allemaal één voor één uit, maar lees wel de abstracts.

Vorige maand kwam ik er niet aan toe, daarom nu een extra lange post:
De bovenste ruim 30 EMF-studies (niet selectief!) uit de wetenschappelijke wereld van de afgelopen 2 maanden.
Veel studieplezier!

Niet-thermische biologische effecten van radiofrequente elektromagnetische straling: Mechanistische inzichten in de mannelijke reproductieve kwetsbaarheid in het tijdperk van alomtegenwoordige blootstelling.

De snelle verspreiding van draadloze technologieën leidt tot continue blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische straling (RF-EMR), met mogelijke non-thermische effecten op de mannelijke vruchtbaarheid. Onderzoek toont oxidatieve stress, mitochondriale dysfunctie, DNA-schade, apoptose en hormonale verstoringen, resulterend in verminderde spermakwaliteit, motiliteit en testosteronproductie. Huidige regelgeving, gebaseerd op thermische limieten (SAR), negeert langdurige blootstellingen en epigenetische risico’s, vooral bij 5G. Er is behoefte aan voorzorgsmaatregelen, zoals lage-EMF-zones, betere etikettering en longitudinaal onderzoek om reproductieve gezondheid te beschermen.

Highlights:

• RF-EMR veroorzaakt oxidatieve stress in mannelijke voortplantingscellen. • Mitochondriën in Leydig-cellen zijn zeer gevoelig voor RF-blootstelling.
• RF-EMR verstoort de testosteronsynthese en steroïdogenese.
• De spermakwaliteit neemt af na niet-thermische RF-EMR-blootstelling.
• ROS en autofagie bemiddelen RF-EMR-geïnduceerde celschade.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0890623825002588

Door radiofrequente straling geïnduceerde genexpressie

Radiofrequente straling (RFR) van draadloze apparaten induceert differentiële genexpressie in cellen, als adaptieve reactie op omgevingsstress. Betrokken genen betreffen eiwitrepair, stressrespons, oxidatieve veranderingen, apoptose, DNA-schadeherstel en neurale functies. Dit ondersteunt dat RFR oxidatieve stress, DNA- en eiwitschade veroorzaakt, zelfs bij SAR <0.4 W/kg – onder internationale veiligheidslimieten. Veertig effecten zijn waargenomen bij lage intensiteit, wat de validiteit van huidige richtlijnen betwijfelt. Niet alle studies tonen effecten, door variabelen. Aanbevelingen: onderzoek proteomica, signaalpaden, stressmechanismen en oxidatieve processen, inclusief laagfrequente modulaties. Vergelijkbaar met ELF-EMF-effecten.

https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/reveh-2025-0104/html

Elektromagnetische velden en oxidatieve stress: de link met de ontwikkeling van kanker, neurologische ziekten en gedragsstoornissen

Epidemiologische studies associëren blootstelling aan elektromagnetische velden (EMF) met verhoogd risico op kanker, cardiovasculaire en neurodegeneratieve ziekten. Het Electromagnetic Pathogenesis (EMP)-model stelt dat niet-ioniserende EMF de kans op elektronentunneling in de mitochondriale elektronentransportketen vergroot, leidend tot elektronlekkage en productie van vrije radicalen (oxidatieve stress). Dit verbindt quantumtunneling, entropie en Heisenbergs principe met veroudering en ziekten. EMF beïnvloedt het brein, sociale communicatie, reproductief gedrag en vruchtbaarheid, versnellend bevolkingsveroudering. Aanbeveling: reduceer EMF-blootstelling via voorzorgsprincipe om ziekte-incidentie te verlagen.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41117390/

Overgangspaden naar elektromagnetische duurzaamheid in de gebouwde en bewoonde omgeving

Elektromagnetische (EM) velden in de gebouwde en leefomgeving vormen een gezondheidsuitdaging, vaak over het hoofd gezien door ICT- en energiesystemen. Ze zijn essentieel voor infrastructuur, maar vereisen discussie over gezondheidsimpact. Doel: technologieën ontwerpen om EM-vervuiling te minimaliseren bij optimale functionaliteit, via stedelijke planning en duurzaamheidsstrategieën. Studie onderzoekt bronnen, blootstellingsniveaus en veiligheidsrichtlijnen. Literatuurreview en EM-metingen in Canada en VK tonen trends. Voorstellen: observatoria in steden, hygiënepraktijken, risicobeheer en integratie van duurzaamheid met technologie voor EM-duurzaamheid.

https://www.mdpi.com/2071-1050/17/22/10252https://www.mdpi.com/2071-1050/17/22/10252

Hersentumor en risico op mobiele telefoons bij jongeren: analyse van Japanners met behulp van de MOBI-Kids International Case-Control Study

Deze studie onderzocht de associatie tussen mobiel telefoongebruik en hersentumoren bij jongeren (10-29 jaar) in Japan, gebaseerd op de internationale MOBI-Kids-studie. Met 120 patiënten en 360 controles in de Kanto-regio, inclusief alle primaire hersentumoren, werd onconditionele logistische regressie toegepast, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht. Rekening houdend met generatieverschillen, zoals het hoogvermogen 2G PDC-systeem in Japan, toonde geen verhoogd risico. Resultaten sluiten aan bij internationale bevindingen. Beperkingen: recall bias en kleine steekproef; sterke punten: bredere leeftijdsgroep en realistische blootstellingsmodellering. Verdere onderzoeken nodig door evoluerende technologie.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bem.70032

De invloed van mobiele technologieën op de slaapkwaliteit

De uitgebreide toepassing van mobiele telefoons veroorzaakt blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden (RF-EMF), met mogelijke gevolgen voor slaapkwaliteit. Deze studie bij medische studenten onderzocht dit door afwisselend twee weken te slapen met en zonder telefoon, terwijl slaap werd gemonitord via smartwatches. Er werden geen statistisch significante verschillen waargenomen in duur van waakzaamheid, REM-slaap, lichte slaap of diepe slaap. Echter, RF-EMF had een significante invloed op minimale en gemiddelde bloedzuurstofverzadiging, wat pleit voor verder uitgebreid onderzoek.

https://jbpe.sums.ac.ir/article_50575_eb6407c3fe71aef14e1f2dbc24bbcadb.pdf

Symptomen die verband houden met omgevingsfactoren zijn positief gerelateerd aan sensorische verwerkingsgevoeligheid

Symptomen geassocieerd met omgevingsfactoren (SAEFs), zoals gevoeligheid voor chemicaliën, gebouwen, geluiden en elektromagnetische velden, hangen positief samen met psychologische kenmerken zoals somatosensorische amplificatie (SSA), zorgen over moderne technologieën (MHWs) en lichaamsbewustzijn. Deze studie (n=491) onderzocht ook sensory-processing sensitivity (SPS). Resultaten tonen significante positieve relaties met somatische symptomen, SSA, lichaamsbewustzijn en SPS voor alle SAEFs. Sterke correlatie tussen SSA en SPS (r=0.73). Conclusie: SPS is een nieuw, niet-onafhankelijk psychologisch kenmerk van SAEFs; begrip van SSA-SPS-link helpt SAEFs te verklaren.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41160934/

Effecten van gelijktijdige in-vitro-blootstelling aan 5G-gemoduleerde 3,5 GHz- en GSM-gemoduleerde 1,8 GHz-radiofrequentie-elektromagnetische velden op de elektrische activiteit van neuronale netwerken en cellulaire stress in huidfibroblastcellen

Deze in-vitro studie onderzoekt gelijktijdige blootstelling aan 5G-gemoduleerde 3.5 GHz en GSM-gemoduleerde 1.8 GHz RF-EMF (SAR 1-4 W/kg) op neuronale activiteit en cellulaire stress in corticale neuronen en huidfibroblasten. Geen significante veranderingen in burst- of vuurrates bij neuronen, noch in mitochondriale ROS-productie bij fibroblasten. BRET-assays tonen minimale variaties in basale RAS- en PML-activiteit en chemische responsen, zonder consistente patronen; HSF1 blijft onaangetast. Geen overtuigend bewijs voor biologische effecten onder geteste condities.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41160934/

Schade aan mannelijke voortplantingsorganen en cellen na blootstelling aan 3,5 GHz straling vóór de geboorte: effecten na de geboorte één jaar

Deze studie onderzocht langetermijneffecten van prenatale blootstelling aan 3.5 GHz radiofrequente straling (RFR) op mannelijke reproductieve gezondheid bij ratten. Zwangere Wistar-ratten werden blootgesteld (sham, volledig zwangerschap (3T), late zwangerschap (2T); 2u/dag). Mannelijke nakomelingen geanalyseerd na 12 maanden: in 3T-groep gereduceerde seminifere tubuli-diameter en epitheelhoogte, lagere Johnsen-scores, meer abnormale sperma-morfologie. Verhoogde γ-H2AX (DNA-schade), Beclin-1 (autofagie), TUNEL-positieve cellen en apoptose-index in blootgestelde groepen. SAR: 0.066 mW/g (1g). Conclusie: prenatale RFR veroorzaakt persistente schade, ernstiger bij volledige blootstelling; verder onderzoek nodig.

https://nyaspubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/nyas.70116

Synergetische effecten van blootstelling aan radiofrequenties van 2600 MHz en indomethacine op oxidatieve stress en letsel aan het maagslijmvlies bij ratten

Deze studie onderzocht synergistische effecten van 2600 MHz radiofrequente straling (RFF) en indomethacine (IND, NSAID) op oxidatieve stress en maagslijmvliesbeschadiging bij ratten. Veertig Wistar-ratten werden verdeeld in vijf groepen: controle, sham, IND, RFF en IND+RFF. Blootstelling: RFF 1u/dag, 5 dagen/week voor 15 dagen; IND 4 mg/kg intragastrisch. Analyses toonden verhoogde oxidatieve stressmarkers en verlaagde antioxidanten bij enkelvoudige blootstellingen. Gecombineerd: sterkere schade, toegenomen HSP70-expressie en apoptose. Conclusie: co-blootstelling veroorzaakt synergistische verslechtering van maagweefsel.

http://link.springer.com/article/10.1007/s44411-025-00382-4

Effect van elektromagnetische velden op mondweefsels: een verhalend overzicht

Deze narratieve review verkent mogelijke verbanden tussen elektromagnetische velden (EMF), dentale materialen en systemische gezondheidseffecten, met focus op neurologische symptomen bij patiënten met metalen tandrestauraties. Gebaseerd op quantum biologie en fysica, bespreekt het onverklaarbare gevallen via interacties op quantum-niveau, zoals spin-dynamica en Radical-Pair Mechanisms (RPM). Het menselijk lichaam fungeert als interface tussen klassieke en quantum-fenomenen. Hoewel evidence-based, benadrukt het hypotheses en noodzaak voor interdisciplinair onderzoek naar EMF-biologische interacties.

https://www.jcdr.net/article_fulltext.asp?issn=0973-709x&year=2025&month=October&volume=19&issue=10&page=ZE01-ZE04&id=21893

Effecten van stimulatie van elektromagnetische velden op intrinsiek ongeordende eiwitten en hun rol bij veroudering en neurodegeneratie

Er is groeiend bewijs uit preklinische studies dat elektromagnetische velden (EMF) gunstige biologische effecten hebben, maar mechanismen blijven controversieel. Klassieke fysica verklaart non-ioniserende effecten niet; quantumfenomenen zoals tunneling en deeltje-golfdualiteit op water rond proteïnen bieden uitleg. EMF induceert conformatie-veranderingen in intrinsiek ongeordende proteïnen (IDPs) zoals beta-amyloïd, tau, alpha-synucleïne en HSF1, relevant voor veroudering en neurodegeneratie. Reproduceerbaarheid hangt af van frequentie, intensiteit, SAR, polarisatie en timing. Specifieke RF-frequenties activeren proteostase en autofagie in celculturen en diermodellen, binnen veiligheidsdrempels voor humane toepassingen.

https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=146794

Beoordeling van RF-EMF-blootstelling: vergelijking van metingen op luchthavens en in vluchten met en zonder wifi-service

Deze studie meet persoonlijke blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden (RF-EMF) van 2.4 GHz en 5.85 GHz Wi-Fi in luchthavens, tijdens opstijgen, vluchten met/zonder Wi-Fi (inclusief actief gebruik) en landen. Gegevens van vier internationale vluchten (Spanje-Mexico, Spanje-België) met EME SPY-exposimeters. Gemiddelde waarden in vliegtuigen: outbound 93.9 µW/m² (2.4 GHz) en 46.4 µW/m² (5.85 GHz) voor Mexico; 7.29 en 2.40 µW/m² voor België. Return: lager. Blootstellingsniveaus zijn zeer laag, ver onder internationale richtlijnen (10 W/m²).

https://www.mdpi.com/1424-8220/25/21/6710

Blootstellingsvariabiliteit tussen gemiddelde tijdsduurs van 1 of 6 minuten en 30 minuten bij het monitoren van blootstelling aan radiofrequentie-elektromagnetische velden

Deze studie evalueert variabiliteit in radiofrequente-elektromagnetische veld (RF-EMF) blootstelling bij verschillende middelingstijden (ATL): 1- en 6-minuut vergeleken met 30-minuut. Data werden verzameld in continue 1-minuutblokken over 30 minuten op vier locaties (twee buiten, twee binnen) voor 15 frequentiebanden. Relatieve afwijking tussen ATL’s was grotendeels binnen +/- 3 dB. Statistische vergelijking toonde inconsistente resultaten; broadcast- en mobiele diensten <2 GHz vertoonden vergelijkbare variabiliteit voor 1- en 6-minuut ATL’s.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bem.70030

Visualisatie van blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden via Voronoi-gebaseerde kaarten

Het meten van radiofrequente elektromagnetische veld (RF-EMF) blootstelling in een stad van 200.000 inwoners is arbeidsintensief. Deze studie gebruikt Voronoi-diagrammen om de stad in cellen te verdelen op basis van Euclidische afstand tot meetpunten, met toewijzing van RMS-elektrisch veldwaarden. Kaarten met vier kleuren tonen variaties van 5 tot 100 cellen; stabilisatie bij meer punten. Overheersend groen (1.9 V/m), maximaal 11.4 V/m, alle onder ICNIRP-limieten (61.4 V/m). Methode nuttig voor discrete visualisatie, zonder intracellulaire variatie-informatie.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41239101/

Het Servische EMF RATEL-systeem versterken voor het monitoren van RF-EMF via een rijtest

Het Servische EMF RATEL-systeem monitort radiofrequente elektromagnetische velden (RF-EMF) sinds 2017 en is een van vijf actieve Europese systemen voor continue bewaking. Het biedt inzicht in langetermijn temporele variabiliteit, vooral in gevoelige gebieden, maar mist dekking voor ruimtelijke distributie door beperkte vaste sensoren. De upgrade integreert drive-test-functionaliteit – een primeur – voor gecombineerde temporele en ruimtelijke analyse. Dit artikel beschrijft technische details en preliminaire meetresultaten, en moedigt vergelijkbare systemen aan tot verdere ontwikkeling.

https://ieeexplore.ieee.org/document/11195077

Thermische en SAR-gebaseerde limieten voor de menselijke huid blootgesteld aan terahertzstraling

Deze studie ontwikkelde een COMSOL-model om thermische effecten van terahertz-straling (0.1-5 THz) op menselijke huid te analyseren en maximale vermogenslimieten te bepalen. Huidige veiligheidsrichtlijnen dekken slechts sub-THz (100-300 GHz). Om SAR <1.6 W/kg te houden, mag vermogensdichtheid niet boven 0.226 W/m² uitkomen, met minimale temperatuurstijging. Vermogens tot 100 W/m² veroorzaken lichte thermische effecten (0.03 K) maar overschrijden SAR-normen. Bestaande sub-THz-standaarden zijn inadequaat voor THz; nieuwe richtlijnen nodig. Beperkingen: uniform huidmodel; toekomst: experimentele validatie en langetermijneffecten.

https://ieeexplore-ieee-org.libproxy.berkeley.edu/document/11186625

Het Servische EMF RATEL-systeem versterken voor het monitoren van RF-EMF via een rijtest

Het Servische EMF RATEL-systeem monitort radiofrequente elektromagnetische velden (RF-EMF) sinds 2017 en is een van vijf actieve Europese systemen voor continue bewaking. Het biedt inzicht in langetermijn temporele variabiliteit, vooral in gevoelige gebieden, maar mist dekking voor ruimtelijke distributie door beperkte vaste sensoren. De upgrade integreert drive-test-functionaliteit – een primeur – voor gecombineerde temporele en ruimtelijke analyse. Dit artikel beschrijft technische details en preliminaire meetresultaten, en moedigt vergelijkbare systemen aan tot verdere ontwikkeling.

https://ieeexplore.ieee.org/document/11195077

Langdurige blootstelling aan 3,5 GHz en 24 GHz RF-EMF verandert de immuunbalans van de testikels, apoptotische genexpressie en spermafunctie bij ratten

Deze studie blootstelde mannelijke ratten 60 dagen lang aan 3.5 GHz of 24 GHz RF-EMF (1 of 7 uur per dag).

Resultaten:

• Bij 24 GHz daalde de ontstekingsremmende cytokine IL-10 (en bij 7 uur ook TNF-α).
• Bij 3.5 GHz steeg Casp3 en daalde Tp53 (meer celdood).
• Sperma-motiliteit nam af bij 3.5 GHz (beide duurtests).
• Sperma-aantal en levensvatbaarheid daalden bij 24 GHz (vooral 7 uur).

Conclusie: 3.5 GHz schaadt vooral de beweging van sperma via celdood-mechanismen; 24 GHz vermindert aantal en overleving via immuun- en celdoodprocessen. Alle effecten werden sterker bij 7 uur blootstelling per dag.

https://www.mdpi.com/2227-9059/13/10/2471

Het effect van wifi op elastische en collageenvezels in de bloedvatwand van het chorioallantoïsmembraan

Deze studie onderzocht het effect van Wi-Fi (2,4 GHz, 300 µW/m², 24 uur per dag) op bloedvatwanden in het chorioallantoïsmembraan van kippenembryo’s (9 of 14 dagen blootstelling).
Met gewone kleuring waren geen verschillen zichtbaar. Met speciale kleuringen bleek:

• elastische vezels duidelijk minder na 9 én 14 dagen Wi-Fi;
• collageenvezels eerst meer (dag 9), maar later minder (dag 14).

Conclusie: Wi-Fi verandert de vezels in bloedvatwanden al tijdens de embryonale ontwikkeling en kan mogelijk bijdragen aan hart- en vaatproblemen.

https://actavet.vfu.cz/media/pdf/actavet_2025094020137.pdf

Onderzoek naar de effecten van beroepsgeluid en blootstelling aan extreem laagfrequente elektromagnetische velden op de oxidatieve respons van werknemers in elektriciteitscentrales

Deze studie onderzocht bij elektriciteitscentrale-werknemers hoe lawaai en extreem lage-frequentie magnetische velden (ELF-EMF) samen de oxidatieve stress beïnvloeden.
Werknemers werden verdeeld in vier groepen: geen blootstelling, alleen lawaai, alleen ELF-EMF en beide tegelijk.

Resultaat: de groep met beide blootstellingen had duidelijk meer schade aan vetten in het bloed (MDA ↑), minder beschermende stoffen (GSH ↓, TAC ↓) en minder antioxidantenzymen (SOD ↓).
Alleen lawaai of alleen ELF-EMF gaf minder sterke effecten.
Conclusie: lawaai + ELF-EMF versterken elkaar en veroorzaken meer oxidatieve stress. Meer onderzoek is nodig voor betere arbeidsbescherming.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41104887/

Meting van de blootstelling van mensen aan elektromagnetische velden door elektrische voertuigen en hun bevoorradingsapparatuur

Deze studie mat elektromagnetische velden (EMF) van elektrische auto’s (EV’s) en laadpalen (EVSE) in Chennai.
Binnenin rijdende EV’s blijven zowel elektrisch veld (E) als magnetisch veld (B) ruim onder de ICNIRP- en IEEE-limieten.
Bij laadpalen is het elektrisch veld veilig, maar het magnetisch veld (B) overschrijdt op sommige plekken de publieke limiet (>200 µT).
Computermodellen (COMSOL) bevestigden de hogere waarden bij AC-laders.

Conclusie: rijden in EV’s is veilig qua EMF, maar bij sommige laadpunten kan het magnetisch veld te hoog zijn. Meer onderzoek en aanpassingen aan laadstations zijn nodig.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S026322412502737X

Een cohortstudie naar de ziekte van Alzheimer in relatie tot magnetische velden van transformatorstations in woningen

Deze grote Finse cohortstudie (155.562 personen) onderzocht of wonen vlak naast een transformatorstation (hoge ELF-magnetische velden) het risico op Alzheimer verhoogt.
5.652 mensen woonden direct naast de transformator (blootgesteld); 115.772 mensen in dezelfde gebouwen maar hogerop (referentie).
Resultaat: geen verband gevonden (HR = 1,02; 95%CI 0,85-1,22). Ook langere woonduur of wonen vanaf jonge leeftijd gaf geen significant hoger risico.

Conclusie: residentiële magnetische velden van transformatoren verhogen het risico op Alzheimer niet. Toekomstig onderzoek moet zich richten op sterke beroepsmatige blootstelling en verschil tussen dag- en nachtblootstelling.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bem.70031

Effect van verhoogde ioniserende straling en een bijna nul magnetisch veld op elektrische signalen van planten

Deze studie onderzocht hoe hogere ioniserende straling (β-straling, 31,3 μGy/h) en een bijna-afwezig magnetisch veld (0-1,5 μT) de elektrische signalen in planten beïnvloeden.
Resultaat:

• Meer straling maakt de elektrische signalen in planten sterker.
• Een bijna-nul magnetisch veld maakt die signalen juist zwakker.

Verklaring: beide factoren lijken te werken via reactieve zuurstofsoorten (ROS), een belangrijk stress-signaal in cellen.
Belang: dit helpt begrijpen hoe straling en magnetische velden planten (en mogelijk andere organismen) beïnvloeden – op aarde én in de ruimte.

https://link.springer.com/article/10.1007/s11141-025-10418-y

Elektromagnetische interferentie in het moderne tijdperk: zorgen, trends en op nanomaterialen gebaseerde oplossingen

Deze review legt uit waarom elektromagnetische interferentie (EMI) een groeiend probleem is in onze wereld vol smartphones, 5G, IoT, slimme apparaten en zelfrijdende auto’s.
EMI stoort apparaten (van pacemakers tot vliegtuigen), kan dieren in de war brengen en mogelijk onze gezondheid beïnvloeden. De markt voor afschermingsmaterialen groeit explosief.
De beste oplossingen zijn nieuwe koolstof-nanomaterialen zoals grafeen, koolstofnanobuisjes en schuim. Ze geleiden perfect, zijn supersterk, licht, aanpasbaar en milieuvriendelijk.

Conclusie: deze nanomaterialen zijn de toekomst om onze apparaten veilig en betrouwbaar te houden in een wereld vol draadloze signalen.

https://www.mdpi.com/2079-4991/15/20/1558

De door de WHO uitgevoerde systematische reviews over de gezondheidseffecten van radiofrequente straling bieden geen garantie voor de veiligheid

De WHO liet 12 grote overzichtsstudies maken over de gezondheidseffecten van radiofrequente straling (RF-EMF) van mobieltjes, Wi-Fi en 5G.
Deze reviews bevatten ernstige fouten: te weinig studies, belangrijke onderzoeken buiten beschouwing gelaten, te veel onderverdeling, tegenstrijdige resultaten en banden met de telecomindustrie.
Ze bewijzen dus níét dat draadloze apparaten veilig zijn.
Wel tonen ze met hoge zekerheid kankerrisico’s bij proefdieren (hart- en hersentumoren) en duidelijke schade aan vruchtbaarheid en zwangerschappen – vaak al bij blootstelling onder de huidige ICNIRP-normen.

Conclusie van de auteurs: de huidige veiligheidsnormen zijn niet wetenschappelijk onderbouwd en moeten omlaag om kanker- en voortplantingsrisico’s te verminderen.

https://www.saferemr.com/2022/10/international-commission-on-biological.html

Overzicht van het bewijsmateriaal over de invloed van Wi-Fi 2,4GHz-straling op oxidatieve stress en de mogelijke relatie ervan met de ziekte van Alzheimer

Deze review kijkt of Wi-Fi (2,4 GHz) via oxidatieve stress kan bijdragen aan Alzheimer.
Er is nog geen wetenschappelijk bewijs dat Wi-Fi direct Alzheimer veroorzaakt. Wel is bekend dat oxidatieve stress (te veel vrije radicalen) een rol speelt bij Alzheimer.
De auteurs analyseerden genen die reageren op Wi-Fi-straling en genen die belangrijk zijn bij Alzheimer. Ze vonden dat langdurige blootstelling aan 2,4 GHz-straling mogelijk de werking van sleutelgenen (zoals GSK3B en APOE) verstoort, wat neurodegeneratie kan verergeren.

Conclusie: er is nog geen hard bewijs, maar er zijn genoeg aanwijzingen om dit serieus verder te onderzoeken. Voorzichtigheid met langdurige Wi-Fi-blootstelling is verstandig.

https://www.frontiersin.org/journals/neurology/articles/10.3389/fneur.2025.1616435

Ervaring van Poolse artsen met elektromagnetische overgevoeligheid

Deze enquête onder 355 Poolse artsen laat een zorgwekkend beeld zien.
Een derde vindt zelf dat ze heel weinig of weinig weten over elektromagnetische velden (EMF) en elektrogevoeligheid (EHS). Ze kennen de WHO-richtlijnen voor EHS-patiënten nauwelijks.

Toch krijgt bijna de helft (45%) regelmatig patiënten die hun klachten (hoofdpijn, vermoeidheid, slapeloosheid) wijten aan Wi-Fi, zendmasten of mobieltjes – sommigen meerdere keren per maand.
Artsen beseffen hun kennisgebrek en willen bijscholing. Ze vinden ook dat er meer betrouwbare informatie naar de samenleving moet.

Conclusie: EHS is geen zeldzaam probleem in de spreekkamer, maar artsen staan vaak met lege handen en kunnen onbedoeld onrust vergroten.

https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=11155985&isnumber=11155907

Draagt ​​het dragen van een mobiele telefoon onder de gordel (blootstelling aan niet-ioniserende straling) bij aan de snelle toename van vroegtijdig optredende colorectale kanker?

Deze kleine voorlopige studie (50 jonge darmkanker-patiënten <50 jaar en 50 gezonde controles) vond een verband tussen langdurig een mobieltje in de broekzak dragen en vroegtijdige dikkedarmkanker.
Mensen die het langst onder de taille droegen hadden 4× meer risico (aOR=4,1). Bij endeldarmkanker was het risico nog hoger (6,4×), vooral als de telefoon aan dezelfde kant zat als de tumor (12× risico).
Het is een eerste aanwijzing dat RF-straling van mobieltjes mogelijk bijdraagt aan de snelle stijging van darmkanker bij jongeren, maar de studie is te klein en te voorlopig voor harde conclusies. Grotere onderzoeken zijn nodig.

https://ehp.niehs.nih.gov/doi/10.1289/isee.2024.1903

Duur van mobiel telefoongebruik en mannelijke vruchtbaarheid: een Mendeliaanse randomisatieanalyse met twee steekproeven

Deze Mendelian randomisatie-studie gebruikte genetische gegevens om te onderzoeken of langer mobiel bellen oorzakelijk een beroerte kan veroorzaken.
Resultaat: langer bellen verhoogt specifiek het risico op beroerte door slagaderverkalking (LAAS) met 12% (OR = 1,12; p = 0,04).

Er werd géén verband gevonden met andere soorten beroerte (bloeding, kleine-vatziekte, cardio-embolisch of beroerte in het algemeen).
Conclusie: langer mobiel bellen lijkt een onafhankelijke risicofactor voor slagaderverkalking in de hersenen. Dit heeft gevolgen voor volksgezondheid en beleid (bijv. advies om handsfree te bellen).

https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2025/09190/mobile_phone_usage_duration_and_male_fertility__a.4.aspx

Differentiële metabolische reacties van Leydig- en spermatogonia-cellen van muizen op blootstelling aan elektromagnetische velden met radiofrequenties

Deze studie keek hoe radiofrequente straling (RF-EMF) de stofwisseling verandert in twee soorten muizencellen die belangrijk zijn voor de mannelijke voortplanting: Leydig-cellen (TM3, maken testosteron) en spermatogonia (GC-1, voorlopers van zaadcellen).

Resultaat:
Continue blootstelling verstoort bij Leydig-cellen vooral aminozuren, energiestofwisseling en glutathion (belangrijke antioxidant).

• Onderbroken blootstelling treft vooral vetzuren en purine-stofwisseling.
• Spermatogonia-cellen zijn minder gevoelig.
• Verandering in ADP-niveau lijkt een “handtekening” van RF-EMF-stress.

Kortom: RF-straling kan de stofwisseling van testosteron- en zaadcellen verstoren, vooral bij continue blootstelling. Dit kan een mechanisme zijn achter mogelijke vruchtbaarheidsproblemen

https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2025.1623701/full

Radiofrequentie reguleert de BET-gemedieerde paden in radiale glia-differentiatie in de menselijke corticale ontwikkeling

Deze studie gebruikte mini-hersentjes (corticale organoïden) gemaakt uit menselijke stamcellen om te kijken wat radiofrequente straling (800-2400 MHz, zoals van mobieltjes en Wi-Fi) doet met de vroege hersenontwikkeling.

Resultaat: RF-straling houdt radiale glia-cellen (de “bouwcellen” van de hersenschors) langer in stamcelfase en vertraagt hun omzetting in neuronen. In die neuronen worden oude “slapende” virussen in ons DNA wakker en ook genen die met autisme te maken hebben.

Het mechanisme loopt via BET-eiwitten. Door BET-remmers toe te voegen, verdwijnen de afwijkingen weer.

Kortom: gewone mobieltjes/Wi-Fi-straling kan de vroege hersenontwikkeling al verstoren via een bekend epigenetisch pad – iets om heel serieus te nemen.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211124725010095

Onderzoek naar blootstelling van de foetus aan elektromagnetische golven tussen 2,45 en 5 GHz tijdens de zwangerschap

Deze computermodellering keek hoeveel straling (2,45–5 GHz, zoals Wi-Fi en Bluetooth) een foetus in het tweede trimester krijgt.
Er werd een realistisch model van een zwangere vrouw gebruikt – mét navelpiercing.
Resultaat:

• Een metalen piercing laat meer straling in de foetus komen.
• Hoogste waarde: 16 mW/kg in longen en 14 mW/kg in hersenen (bij 2,45 GHz).

Deze waarden blijven ruim onder de huidige veiligheidsnormen van IEEE en ICNIRP. Toch laat de studie zien dat metalen sieraden de opname van straling door de baby kunnen verhogen.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40995977/

3,5 GHz radiofrequente elektromagnetische velden (RF-EMF) op stofwisselingsstoornissen bij fruitvlieg

Deze studie liet pasgeboren fruitvliegjes hun hele leven doorbrengen onder 3,5 GHz 5G-straling (0,1 – 1 – 10 W/m²).
Resultaat: langdurige blootstelling verstoort vier belangrijke stofwisselingspaden (energie, neurotransmitters, vetten en purines). Er werden 34 stofwisselingsproducten anders, zonder duidelijke dosis-relatie.
Vooral GABA (remmende neurotransmitter), glucose-6-fosfaat (energie) en AMP daalden sterk – tekenen dat de totale stofwisseling omlaag gaat.

Kortom: zelfs lage 5G-niveaus kunnen de stofwisseling van insecten verstoren. Dit geeft een mechanistische aanwijzing voor mogelijke gezondheidseffecten van 5G bij langdurige blootstelling.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0147651325014770?via%3Dihub

Bacteriële adaptatie aan radiofrequentie elektromagnetische velden gebaseerd op ervaringen met ioniserende straling

Deze review laat zien dat bacteriën zich kunnen aanpassen aan radiofrequente straling (RF-EMF) van mobieltjes en Wi-Fi, net zoals ze dat doen bij ioniserende straling.
Door voortdurende blootstelling ontwikkelen bacteriën verdedigings- en weerstandsmechanismen. Sommige worden sterker, groeien sneller of zijn moeilijker te doden met antibiotica.
Conclusie van de auteurs: als bacteriën “radioresistent” worden door alomtegenwoordige RF-straling, kunnen er in de toekomst gevaarlijkere superbacteriën ontstaan die moeilijker te behandelen zijn.

Dit is een extra reden om voorzichtig te zijn met de enorme hoeveelheid RF-straling in onze leefomgeving.

https://jbpe.sums.ac.ir/article_51139_0eca0c408ce6ec99ffd5908dc60c3449.pdf

Verbanden tussen individuele en geospatiële kenmerken en de kracht van 4G-signalen die door mobiele telefoons worden ontvangen

Deze Franse studie liet 187 volwassenen een app gebruiken die elke 30 seconden het 4G-signaalsterkte (RSSI) van hun telefoon mat (bijna 2 miljoen metingen).
Resultaten:

• Gemiddeld signaal: -79,3 dBm (komt neer op ≈0,12 V/m).
• Hoe dichter bij een zendmast, hoe sterker het signaal.
• Meer masten per km² → sterker signaal.
• In steden is het signaal overdag sterker, ’s avonds en ’s nachts zwakker.
• Op het platteland hangt alles veel meer af van de afstand tot de dichtstbijzijnde mast.
• Type telefoon en Android-versie maken verschil, maar niet welke provider je hebt.

Kortom: je telefoon krijgt in het dagelijks leven heel wisselende 4G-straling, vooral bepaald door waar je bent en hoe laat het is.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41061881/

Extreem laagfrequente magnetische velden (ELF-MF) en radiofrequentie: risico op CNS-tumoren bij kinderen in een stad met verhoogde ELF-MF-blootstelling

Deze case-control-studie in Mexico-Stad (200 kinderen met een hersentumor + 793 gezonde kinderen) mat de blootstelling aan lage-frequentie magnetische velden (ELF-MF) thuis en het gebruik van mobieltjes en tablets.

Belangrijkste bevindingen:

• Kinderen die thuis ≥0,4 µT ELF-MF hadden (komt van elektriciteitslijnen en apparaten) hadden 2,4× meer risico op een hersentumor.
• Veel langer tabletgebruik (met én zonder internet) gaf 2,5–3,5× meer risico.
• Mobiel bellen gaf géén verhoogd risico.

Conclusie: in Mexico-Stad krijgen veel kinderen thuis hoge ELF-MF-waarden (hoger dan elders) en dat, plus veel tabletgebruik, hangt samen met meer hersentumoren bij kinderen.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0013935125021103

Dosimetrische elektromagnetische veiligheid van mensen met implantaten: een verwaarloosde bevolkingsgroep?

Deze studie laat zien dat mensen met geleidende implantaten (pacemakers, neurostimulatoren, metalen pennen, gehoorimplantaat, enz.) niet goed beschermd zijn door de huidige EM-veiligheidsnormen.

Bij realistische blootstelling aan lage frequenties (bijv. draadloos opladen op 85 kHz) kan het elektrische veld bij de punt van het implantaat meer dan 115 V/m worden – ruim boven de limiet – en de lokale opwarming (SAR) tot bijna 8 W/kg.

Bij hogere frequenties (450 MHz) is het minder ernstig, maar nog steeds te hoog.

Conclusie: de huidige normen houden geen rekening met implantaten. Mensen met implantaten vormen een vergeten risicogroep en hebben strengere blootstellingsregels nodig.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12464515/

Numerieke analyse van de thermische effecten op volwassenen met een hersenpacemakerimplantaat die worden blootgesteld aan WIFI-antennes

Deze computermodelstudie onderzocht hoe veilig het is voor Parkinsonpatiënten met een hersenpacemaker (diepe hersenstimulatie) om een smartphone of Wi-Fi dicht bij het hoofd te gebruiken.

Resultaat:

• De opwarming (SAR en temperatuurstijging) blijft onder de ICNIRP-limieten (minder dan 2 W/kg en 2 °C).
• Maar precies wanneer de telefoon haaks (90°) boven het hoofd wordt gehouden, is de opwarming en mechanische spanning in het hersenweefsel het grootst.
• Die spanning veroorzaakt kleine verschuivingen van weefsel en elektrodes – ongeveer even groot als soms na de operatie wordt gezien.

Advies van de auteurs:

• Gebruik de telefoon nooit recht boven het hoofd.
• Houd zoveel mogelijk afstand.
• Laat regelmatig in het ziekenhuis controleren of de pacemaker nog goed zit en werkt.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214157X25012018

Het effect van alfa-liponzuur op leverschade veroorzaakt door extreem laagfrequente elektromagnetische velden in een rattenmodel

Deze studie liet ratten 30 dagen lang 4 uur per dag blootstellen aan een sterk laagfrequent magnetisch veld (ELF-MF, 2 mT).

Resultaat bij blootgestelde ratten:

• Ernstige leverschade: meer bloedstuwing, ontsteking, fibrose, vetophoping, celdood en abnormale kernen.
• Meer apoptose (celdood) gemeten met TUNEL en caspase-3.

Toen dezelfde ratten dagelijks alfa-liponzuur (ALA, 100 mg/kg) kregen:

• Veel minder ontsteking, bloedstuwing, vetophoping en abnormale kernen.
• Duidelijk minder celdood (TUNEL en caspase-3 lager).
• Fibrose en galgangvermeerdering verbeterden niet.

Conclusie: alfa-liponzuur (een sterke antioxidant) beschermt de lever deels tegen schade door sterke ELF-MF-blootstelling, vooral door ontstekingen en celdood te remmen.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41022467/

Een systematisch overzicht van de impact van elektromagnetische golven op levende wezens

Deze systematische review (2017–2024, 24 experimentele studies) richt zich bewust op de schadelijke effecten van elektromagnetische velden (EMF) op mens, dier en plant.

Belangrijkste bevindingen:

• Oxidatieve stress, ontstekingen, DNA-schade, verminderde vruchtbaarheid (sperma), veranderingen in hartslag/bloeddruk, hersenactiviteit, gedrag, cognitie en fotosynthese bij planten.
• Effecten zichtbaar bij mobieltjes, Wi-Fi, zendmasten en 5G-frequenties.
• Veel studies hebben matige tot hoge bias-risico’s, waardoor de bewijskracht laag-matig is.

Conclusie van de auteurs: er zijn genoeg alarmerende signalen om de stijgende EMF-blootstelling serieus te nemen. Langetermijneffecten zijn nog grotendeels onbekend, meetmethoden verschillen te veel en standaardisatie ontbreekt. Er is dringend behoefte aan onafhankelijk, goed gestandaardiseerd en langlopend onderzoek vóór verdere uitrol van nieuwe technologieën.

https://www.cureus.com/articles/400923-a-systematic-review-of-the-impact-of-electromagnetic-waves-on-living-beings#!/

De studies staan op deze pagina, onder het kopje van J.M Moskowitz.
Nu in drie documenten.
Vele duizenden studies.
Zoek met CTRL-F naar jouw interesse (Engels)
Oordeel zelf.

Ook de studies hier boven vermeld.
Lees ze aandachtig door.
Zowel de narratief bevestigende als de ontkennende.

Wat laten ze liggen?
Wat sluiten ze buiten?
Kloppen de parameters?

Ik liet Grok de samenvatting schrijven van de studies en controleerde deze kort.

Lees ook:

Beamforming

Hoe hoger de belasting hoe meer ziektes

Kinderopvang onder zendmast

Last van hoofdpijn en zicht op zendmast

Neem te allen tijde notie van mijn disclaimer!